Voor jongeren uit het praktijkonderwijs (pro) en voortgezet speciaal onderwijs (vso) is de stap van school naar werk een kwetsbaar moment. Nieuwe verantwoordelijkheden en verwachtingen, bijvoorbeeld rondom wonen, financiën of sociale contacten kunnen ervoor zorgen dat jongeren vastlopen. Daarom werken MEE Rotterdam Rijnmond en PROVSO.WORKS samen rondom de Toekomstcoach. Nu deze samenwerking een aantal jaar onderweg is, is het een goed moment om stil te staan. Wat werkt? Wat hebben we geleerd? En welke kansen zien we voor de toekomst?
Een gat tussen school en volwassenheid
De Toekomstcoach ontstond vanuit een uitdaging waar scholen al langer tegenaan lopen. Zodra jongeren uitstromen naar werk valt de begeleiding vanuit school vaak weg. Wanneer problemen zich opstapelen, kan dat grote gevolgen hebben. Jongeren vallen uit op werk of vervolgopleiding, verliezen het vertrouwen in zichzelf en raken soms langdurig afhankelijk van ondersteuning of een uitkering.
Meer dan alleen werk
Naar aanleiding hiervan ontstond de Toekomstcoach: een aanpak waarbij een vaste coach jongeren ondersteunt in het laatste schooljaar én het eerste jaar daarna. Dat is volgens Anne Jansen, projectleider Toekomstcoach bij MEE Rotterdam Rijnmond een van de belangrijkste succesfactoren. "Jongeren hebben behoefte aan een vast gezicht", vertelt Anne. "Iemand die ze kennen en vertrouwen." De Toekomstcoach kijkt samen met de jongere naar alle leefgebieden. "We kijken niet naar één probleem, maar naar het geheel. We werken integraal, want veel factoren werken met elkaar samen", legt Anne uit. Daarbij houdt de jongere altijd zelf de regie. "We nemen het niet over", zegt Anne. "We staan naast jongeren en werken samen toe naar zelfstandigheid."
Duurzame verandering vraagt om een sterk netwerk
Een belangrijk onderdeel van de aanpak is het versterken van het netwerk rondom de jongere. Volgens Anne is dat essentieel om duurzame resultaten te behalen. "Na twee jaar moet een jongere verder kunnen zonder toekomstcoach. Daarom investeren we vanaf het begin in mensen en organisaties die kunnen bijdragen aan een stabiele basis."
Leren door te doen
Zoals bij iedere nieuwe aanpak heeft ook de Toekomstcoach zich verder ontwikkeld. Een belangrijke les was dat een zorgvuldige intake cruciaal is. Daarom werd een verlengde intake ingevoerd. Die investering aan de voorkant blijkt waardevol. De uitval tijdens trajecten is laag. "Dat heeft ons positief verrast", zegt Annette Waning, directeur van PROVSO.WORKS. "Doordat we zorgvuldig starten, blijven jongeren beter betrokken." Ook ontmoetingsactiviteiten voor jongeren leverden nieuwe inzichten op. Het doel was om jongeren met elkaar in contact te brengen en hun netwerk te vergroten. Toch bleek de drempel om deel te nemen vaak hoog. "We merkten dat jongeren een drempel ervaren om naar zo'n bijeenkomst te komen", vertelt Annette. "De behoefte aan contact is er zeker", zegt Anne. "Maar wij moeten goed nadenken hoe we dat zo toegankelijk mogelijk maken." Daarom wordt gekeken hoe ontmoetingen dichter bij huis en in samenwerking met lokale initiatieven georganiseerd kunnen worden.
Een samenwerking die elkaar versterkt
Volgens beide organisaties zit een belangrijk deel van het succes in de samenwerking. PROVSO.WORKS verbindt scholen binnen het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. MEE brengt expertise in begeleiding, coaching en participatie. "Iedere organisatie brengt iets anders in. Daardoor versterken we elkaar", zegt Annette. Ook de korte lijnen spelen een belangrijke rol. Vraagstukken worden snel besproken en beslissingen worden gezamenlijk genomen.
Samen verder bouwen
Hoewel de resultaten positief zijn, kijken beide organisaties ook vooruit. De ambitie is om de aanpak verder te versterken en meer partners aan te laten sluiten. "We willen het net verder sluiten", zegt Annette. "Het zou niet uit moeten maken waar een jongere binnenkomt. Als ondersteuning nodig is, moeten organisaties elkaar weten te vinden." De problemen waar jongeren tegenaan lopen zijn structureel. Daarom wordt gewerkt aan de erkenning van de Toekomstcoach als erkende effectieve interventie. Anne: "Je wilt kunnen aantonen dat iets werkt en dat het daadwerkelijk impact heeft."
Samen oplopen naar een toekomst met perspectief
De ervaringen van de afgelopen jaren bevestigen dat persoonlijke begeleiding het verschil maakt. Jongeren groeien wanneer iemand naast hen staat en meebeweegt op belangrijke momenten in hun leven. Daarom blijven MEE Rotterdam Rijnmond en PROVSO.WORKS zich inzetten voor een sterke overgang van school naar werk. Samen met scholen, gemeenten en andere partners bouwen we verder aan een toekomst waarin jongeren op tijd de juiste ondersteuning krijgen en niemand tussen wal en schip raakt.
Of zoals de kern van de Toekomstcoach het misschien het beste samenvat: niet overnemen, niet loslaten, maar samen oplopen naar een toekomst met perspectief.